Từ khi Lý Thanh Chiếu kết hôn với Triệu Minh Thành, cuộc sống của cô có lúc ngọt, lúc đắng. Triệu Minh Thành là một người đàn ông lang thang, cả đời anh chỉ là học sinh tại Thái học, làm việc, bị Thái Kinh hãm hại vào tù rồi lại được thả ra, về quê nghỉ ngơi mười năm, sau đó tiền hết lại phải quay lại làm việc, chạy nạn rồi tiếp tục công việc. (Cuối cùng anh ta có làm việc hay không nhỉ?)

Trong giai đoạn này, Lý Thanh Chiếu và Triệu Minh Thành vẫn cứ mua sắm không ngừng. Hai "tay chơi văn hóa" này dốc hết thời gian và tiền bạc kiếm được vào sưu tầm sách, tranh, cổ vật. Thực tế, việc tìm được người bạn đời có cùng sở thích cũng không dễ dàng. Thời hiện đại, có nhiều tin tức kể về những cặp vợ chồng chia tay vì vợ (hoặc chồng) vứt bỏ hoặc bán hết bộ sưu tập của đối phương. Có lẽ Lý Thanh Chiếu và Triệu Minh Thành không có cuộc sống tinh tế, nhưng họ có thể chăm chú vào những sở thích chung, lẫn nhau đồng hành. Đó chẳng phải là điều hạnh phúc nhất trên thế giới sao?

Đến năm Tĩnh Khang, khi quân Tây Hạ xâm chiếm, mẹ của Triệu Minh Thành qua đời ở Kim Lăng. Vợ chồng họ quyết định mang theo những bộ sưu tập quý giá nhất khi về chịu tang. Tuy nhiên, trước vô số sách vở và cổ vật chất đống trong nhà, Lý Thanh Chiếu và Triệu Minh Thành đã hoàn toàn sụp đổ.

Vợ chồng rơi vào tình huống tiến thoái lưỡng nan. Những bộ sưu tập quý báu quá nhiều, không thể mang hết. Những thứ nặng, những thứ lớn phải bỏ; những thứ không quý giá phải loại bỏ. Lạ thay, sao lại mua hai bức tranh trùng lặp? Mua rồi mà không nhớ. Trong tình trạng toàn tâm toàn ý lựa chọn, vợ chồng cuối cùng chỉ chất được mười lăm chiếc xe. Nhà cũ vẫn còn lưu trữ sách vở và đồ đạc trong khoảng mười mấy phòng, dự định sau sẽ mang dần. Rồi tất cả những cổ vật trong nhà cũ đó đã bị lửa chiến tranh thiêu rụi thành tro.

Lý Thanh Chiếu và Triệu Minh Thành vất vả dẫn theo mười lăm chiếc xe đồ cổ di tản, vượt biển Đông, vượt sông Huái, vượt sông Trường Giang, đến tới Giang Ninh. Đó là một chuyến hành trình dài vô cùng.

Sau khi Nam vãng, Triệu Minh Thành bỗng nhiên bị bệnh sốt rét và qua đời. "Anh ta cứ thế mà đi, không nói lại lời nào..."

Trước đó, khi Triệu Minh Thành ra ngoài làm quan, anh ta giao phó cho Lý Thanh Chiếu toàn bộ trách nhiệm canh giữ những bộ sưu tập. Triệu Minh Thành từng dặn dò Lý Thanh Chiếu, dù có gì xảy ra cũng phải bảo vệ những bộ sưu tập đó. Nếu tình hình quá tồi tệ, với tâm chí của một "tay chơi văn hóa" chân chính, người ta đương nhiên phải sống chết với những bộ sưu tập quý giá. Lời nói còn vang vọng bên tai, anh ta đã qua đời vì sốt rét.

Sau khi trở thành góa phụ, Lý Thanh Chiếu gặp phải rất nhiều khó khăn. Trước hết, những bộ sưu tập bị mất cắp trong loạn lạc chiến tranh. Sau đó, ngay cả hàng xóm cũng tìm đến nhà trộm cắp, khiến bộ sưu tập sở lại không còn bao nhiêu. Cuối cùng, Lý Thanh Chiếu chỉ có thể sống dựa dẫm vào nhà em trai, nhưng em trai cô lúc nào cũng yếu ớt. Mặc dù em trai có những cháu trai sẽ đánh bạc cùng cô, nhưng cô vẫn muốn có một gia đình riêng, muốn đứng lên lại.

Mặc dù ở thời đại hiện nay, cuộc sống của một góa phụ cũng không phải dễ dàng, huống hồ là cách đây gần một nghìn năm ở triều Tống.

Rất nhiều nam giới cho rằng một góa phụ không có con trai trưởng thành là dễ bịbắtnạtvàlàmnhục, đặc biệt là khi phải quản lý tài sản. Quản lý tài sản đòi hỏi phải biết chữ hoặc có khả năng tính toán, không phải mỗi phụ nữ thời Tống đều làm được. Chính bản thân góa phụ cũng rất lúng túng. Nếu giao phó tài sản cho họ hàng, họ hàng có thể nảy sinh ý định xấu, hoặc vì những vấn đề như nuôi con nuôi, gây ra nhiều tranh cãi hơn.

Vì thế, nhiều phụ nữ khi gặp hoàn cảnh chồng qua đời, gia đình thay đổi đột ngột, thường quay về nhà bố mẹ, do cha hoặc anh trai chịu trách nhiệm chăm sóc các con gái. Nhưng nhà bố mẹ cũng thường có xu hướng can thiệp vào việc con gái, ép buộc họ tái hôn.

Về mặt nhận thức xã hội thời Tông, ý kiến về việc góa phụ tái hôn rất phân cực. Về lý tưởng, những người bảo vệ giá trị truyền thống dĩ nhiên mong muốn phụ nữ giữ trinh tiết, phản đối góa phụ tái hôn. Nhưng trên thực tế, ngay cả trong tầng lớp sĩ nhân cũng có những người tái hôn để nuôi con, chẳng hạn như Phạm Trọng Yêm, cha qua đời sớm sau khi anh sinh ra, tộc pháp không chịu chăm sóc Phạm Trọng Yêm và mẹ anh, nên mẹ anh buộc phải tái hôn. Nhìn từ góc độ pháp luật, có thể thấy pháp luật vừa có những điều khoản khuyến khích phụ nữ giữ trinh tiết, lại vừa có những điều khoản bảo vệ phụ nữ tái hôn. Chính phủ không phản đối phụ nữ tái hôn.

Sau khi trải qua nước mất, nhà tan, chồng qua đời, Lý Thanh Chiếu lúc này gặp được một người đàn ông tên là Trương Nhữ Châu.

Ông Trương Nhữ Châu rất thích Lý Thanh Chiếu. Anh ta không phải lý tưởng, còn khá già nua, nhưng luôn tỏ ra quan tâm và chăm sóc cô. Lý Thanh Chiếu lâu nay sống dựa dẫm vào nhà em trai, cũng không phải là biện pháp lâu dài. Cô do dự rất lâu, anh ta cũng liên tục nhấn mạnh sẽ chăm sóc cô tốt, hy vọng cô sẽ lấy anh ta. Dù chưa thực sự hiểu rõ Trương Nhữ Châu, nhưng Lý Thanh Chiếu cũng hy vọng có thể xây dựng lại gia đình, không làm phiền em trai nữa.

Sau khi kết hôn, Trương Nhữ Châu bắt đầu lộ ra thật tính. Anh ta ép buộc Lý Thanh Chiếu nộp những bộ sưu tập cổ vật. Lúc này Lý Thanh Chiếu mới nhận ra chồng hôm nay hoàn toàn khác với chồng ngày xưa! Anh ta chỉ tham lam những bộ sưu tập của tôi mà thôi, mới thực hiện chuyện kết hôn. Mặt khác, Trương Nhữ Châu cũng mới tỉnh ngộ, phát hiện ra rằng những bộ sưu tập trong tay Lý Thanh Chiếu đã không còn bao nhiêu sau khi Nam vãng, giấc mơ "lấy được cả người lẫn của cải" đã vỡ tan. Anh ta cảm thấy bị lừa dối, nên thái độ thay đổi, bắt đầu bạo hành Lý Thanh Chiếu.

Sau nhiều lần bạo hành, Lý Thanh Chiếu cuối cùng không muốn chịu đựng nữa. Cuộc sống đã khó khăn rồi, làm sao còn phải chịu đựng một tên đàn ông vô tư. Đó không phải cuộc sống mà cô mong muốn. Cô quyết định bỏ đi, thoát khỏi kẻ lừa dối này!

Thường thì những phụ nữ bình thường gặp tình huống này sẽ bất lực không biết làm sao, nhưng Lý Thanh Chiếu không phải là từ một gia đình bình thường. Cô xuất thân từ một gia đình quan lại. Ông ngoại Lý Thanh Chiếu là nhà chính trị gia Bắc Tông Vương Khuê, cha cô là Lý Cách Phi, một học trò của Tô Thức, bị hạ bệ trong cuộc tranh đấu pphái nhưng em trai Lý Năng cũng đang làm quan chức. Anh em họ hàng xa là Quy Sùng Lễ, thạo vũ bộ thị lang. Với nền tảng gia đình như vậy, "đội quân" hỗ trợ 100% không có vấn đề gì.

Dựa vào "đội quân hỗ trợ" mạnh mẽ, Lý Thanh Chiếu bắt đầu nghiên cứu cách để rời bỏ chồng. Nhưng về mặt pháp lý, Lý Thanh Chiếu không thể chủ động nộp đơn ly hôn. Muốn ly hôn, chỉ có vài cách:

Thứ nhất, nhà bố mẹ can thiệp. Ở triều Tông, có một số trường hợp ly hôn là nhà bố mẹ đứng ra can thiệp, vì hôn nhân con gái không hạnh phúc hoặc chồng quá nghèo, các bậc cha anh chị em có thể nộp đơn ly hôn. Nhưng bố cô Lý Cách Phi đã qua đời, anh trai cô không thể đứng ra đại diện.

Thứ hai, theo luật Tông, nếu chồng bị kết án trưởng phạt trị lưu xuống địa phương xa xôi, vợ có thể hợp pháp ly hôn và giữ lại tài sản của mình.

Điều này khiến mắt Lý Thanh Chiếu sáng bừng. Trương Nhữ Châu vừa bị cô phát hiện ra một cớ.

Ở triều Tông có một chế độ kỳ thi rất đặc biệt gọi là "tặc tích danh". Nếu một người thi nhiều lần mà không đỗ, cuối cùng khi tích lũy đến một số lần tương ứng với độ tuổi nhất định, có thể nộp đơn xin qua Bộ Lễ để trực tiếp dự thi đình thị, được bổ nhiệm làm chức sắc. Thường thì vị trí không quá cao, là một loại "giải thưởng an ủi" người nào. Nhưng với một thí sinh bình thường, ba năm thi một lần, muốn thi liên tục ba năm một chu kỳ, phải thi 7 đến 8 lần, đó là khoảng 20 năm, việc đó vô cùng khó khăn. Đó cần phải có tiền, còn cần có sự kiên trì phi thường. Trương Nhữ Châu dĩ nhiên không thể làm được. Vì vậy, để tìm cách bổ nhiệm làm chức sắc, anh ta đã báo cáo sai số lần thi.

Tuyệt vời quá! Cuối cùng cô có thể gửi kẻ lừa dối, tên chồng bạo hành này vào tù!

Nhưng có một vấn đề. Theo luật Tông, nếu vợ tố cáo tội lỗi của bà mẹ hoặc chồng, dù tố cáo là đúng, vợ cũng phải bị bỏ tù, còn phải giam 2 năm.

Dù sẽ bị giam...nhưng Lý Thanh Chiếu vẫn quyết tâm đối đầu. Dù bị kết án cũng không sợ. Dù sao vẫn còn "đội quân hỗ trợ" mà.

Quả nhiên, nhờ sự hỗ trợ của "đội quân hỗ trợ", vụ án này gây được sự chú ý của Tông Cao Tông, được giao cho Đại Lý Tự xét xử. Lý Thanh Chiếu ban đầu sẽ phải giam 2 năm, nhưng chỉ giam 9 ngày rồi được thả. Còn Trương Nhữ Châu bị kết án trưởng phạt trị lưu, bị cách chức.

(Câu chuyện này dạy chúng ta một bài học: Đừng sợ vợ hung hăng, mà hãy sợ vợ có học vấn.)

Hai năm sau khi ly hôn với Trương Nhữ Châu, năm Thiệu Hưng thứ tư (1134), tháng mười, quân Tây Hạ lại một lần nữa tiến công. Lúc đó, những người dân sống ở khu vực Giang Chiết, nghe thấy báo động, hoảng hốt, tất cả tranh nhau chạy trốn. Người miền Đông chạy sang phía Tây, người miền Nam chạy sang phía Bắc; những người sống trong thành phố tìm cách chạy vào nông thôn, những người sống ở nông thôn tìm cách chạy vào thành phố. Thật là một bộn bề lộn xộn, đường xá chật kín người, không ai biết phải chạy về đâu.

Lý Thanh Chiếu cũng không có cách khác, chỉ có thể theo theo dòng người, từ Lâm An chạy dần về phía Tây Tích, lưu trú ở nhà một người bạn. Sau khi ổn định ở nhà bạn, việc đầu tiên Lý Thanh Chiếu làm chính làmởcửasòngbạc~! Sau khi Nam vãng, Lý Thanh Chiếu chưa bao giờ quên đánh bạc một ngày nào. Chỉ là trong cuộc chạy nạn không có cơ hội, nên chơi ít hơn.

Thậm chí giữa loạn lạc chiến tranh cũng vẫn năng nổchơibạc~ như vậy!

Vậy nửa cuối cuộc đời của Lý Thanh Chiếu diễn ra thế nào?

Có người nói: "Triệu qua đời, tái hôn với Trương, kiện tụng mà ly hôn, cuối năm phiêu bạt vô hướng..." Cũng có người nói: "Ban đầu gả cho Triệu Minh Thành, có tài ca làm nên tiếng tăm... Nhưng không kiểm soát hạnh động, cuối năm lâm vào cảnh lênh đênh trên sông hồ và chết."

Nhiều nhà văn cho rằng Lý Thanh Chiếu cuối cùng phiêu bạt cả đời, cô đơn cùng cực. Nhưng cũng đừng quên bối cảnh gia đình của Lý Thanh Chiếu, bao nhiêu cô vẫn xuất thân từ gia đình quan lại, trong tầng lớp thượng lưu có mạng lưới xã giao của mình.

Năm 1143, dưới thời Tông Cao Tông, triều đại khôi phục tập tục tiến tặc tích từ vào dịp Lập Xuân và Tết Đoan Ngộ. Nhân vật Lý Thanh Chiếu ngay lập tức thông qua quan hệ đã tiến tặc các bài "Hoàng đế Lập Xuân tặc từ", "Quý phi Lập Xuân tặc từ", "Hoàng đế Tết Đoan Ngộ tặc từ", "Hoàng hậu Tết Đoan Ngộ tặc từ", "Phu nhân Tết Đoan Ngộ tặc từ". Có vẻ chủ yếu là những bài từ dành cho các bà quý phu trong hậu cung, có thể thấy "đội quân hỗ trợ" của Lý Thanh Chiếu vẫn tồn tại, thậm chí còn giúp cô có được sự chú ý từ phía hậu cung.

Nhìn lại, sau khi chồng qua đời, Lý Thanh Chiếu nỗ lực sống sót giữa loạn lạc chiến tranh, rồi kiên quyết thoát khỏi tên chồng bạo hành lần thứ hai. Một phụ nữ mạnh mẽ, có chủ kiến như vậy, ta tin tưởng rằng những năm tháng cuối của cô chắc chắn sẽ tươi đẹp.

Muốn hiểu biết thêm về những nữ nhân anh hùng này không chịu khuất phục trước số phận sao? Mời bạn tham dự công diễn Mùa Xuân "Ánh sáng Lý Thanh Chiếu - Lý Thanh Chiếu và hai người chồng của cô", để chứng kiến gió mát, phẩm chất cao thượng của Lý Thanh Chiếu.

Công diễn Mùa Xuân 2025 Quỹ Văn hóa và Giáo dục Cô Công Lương

"Ánh sáng Lý Thanh Chiếu - Lý Thanh Chiếu và hai người chồng của cô" - Phụ nữ đầu tiên trong lịch sử thắng kiện ly hôn

Ngày 8/6 (Chủ nhật) 14:30 - Nhà hát Thành phố, Trung tâm Xúc tiến Văn hóa Nghệ thuật Đài Bắc

"Tình mang hứa" - Võ kịch phái Hải, tình yêu, nghĩa hiệp, mạo hiểm huy hoàng

Ngày 7/6 (Thứ bảy) 14:30 - Nhà hát Thành phố, Trung tâm Xúc tiến Văn hóa Nghệ thuật Đài Bắc

Lần diễn thêm lần thứ ba này do Lý Bảo Xuân đảm nhiệm biên kịch và đạo diễn, đồng thời một người diễn hai vai với độ phức tạp cao, khác biệt cực đại, là hai người chồng của Lý Thanh Chiếu, kỹ năng diễn xuất thao thục trong nhiều vai diễn; vai nữ chính do Khổng Ngọc Từ đóng vai chính, diễn xuất tài ba kết hợp với ca từ kinh Côn, thể hiện thần thái "tôi tự chủ" của một nữ tài tử.

Mua vé tại đây:

Gia nhập Hội Bạn của Quỹ Văn hóa và Giáo dục Cô Công Lương để được hưởng giảm giá 20% vé:

Tài liệu tham khảo:

Mạnh Nguyên Lão, "Đông Kinh Mộng Hoa Lục", Bắc Kinh: Nhà xuất bản Văn hóa Nghệ thuật, 1998.

Lý Thanh Chiếu, "Tuyển tập Lý Thanh Chiếu có chú giải", Đài Bắc: Nhà xuất bản Lý Nhân, 1982.

Từ Tú Phương, "Cuộc sống hôn nhân của phụ nữ sĩ phu triều Tông", Tân Bắc: Nhà xuất bản Hoa Mộc Lan, 2011.

Ý Phối Hạ, "Trong phòng phía trong", Nam Kinh: Nhà xuất bản Nhân dân Giang Tô, 2004.